بايد اِستاد و فرود آمد
بر آستان ِ دري كه كوبه ندارد،
چرا كه اگر بهگاه آمدهباشي دربان به انتظار ِ توست و
اگر بيگاه
به دركوفتنات پاسخي نميآيد.
كوتاه است در،
پس آن به كه فروتن باشي.
آيينهيي نيكپرداخته تواني بود
آنجا
تا آراستهگي را
پيش از درآمدن
در خود نظري كني
هرچند كه غلغلهي آن سوي در زادهي توهم ِ توست نه انبوهي ِ
مهمانان،
كه آنجا
تو را
كسي به انتظار نيست.
كه آنجا
جنبش شايد،
اما جُمَندهيي در كار نيست:
نه ارواح و نه اشباح و نه قديسان ِ كافورينه به كف
نه عفريتان ِ آتشينگاوسر به مشت
نه شيطان ِ بُهتانخورده با كلاه بوقي منگولهدارش
نه ملغمهي بيقانون ِ مطلقهاي مُتنافي. ــ
تنها تو
آنجا موجوديت ِ مطلقي،
موجوديت ِ محض،
چرا كه در غياب ِ خود ادامه مييابي و غيابات
حضور ِ قاطع ِ اعجاز است.
گذارت از آستانهي ناگزير
فروچكيدن قطره قطرانيست در نامتناهي ظلمات:
«ــ دريغا
ايكاش ايكاش
قضاوتي قضاوتي قضاوتي
دركار دركار دركار
ميبود!» ــ
شايد اگرت توان ِ شنفتن بود
پژواك ِ آواز ِ فروچكيدن ِ خود را در تالار ِ خاموش ِ كهكشانهاي
ِ
بيخورشيدــ
چون هُرَّست ِ آوار ِ دريغ
ميشنيدي:
ــ كاشكي كاشكي
داوري داوري داوري
دركار دركار دركار دركار...»
اما داوري آن سوي در نشسته است، بيرداي شوم ِ قاضيان.
ذاتاش درايت و انصاف
هياءتاش زمان. ــ
و خاطرهات تا جاودان ِ جاويدان در گذرگاه ِ ادوار داوري
خواهد شد
بدرود!
بدرود! (چنين گويد بامداد ِ شاعر)
رقصان ميگذرم از آستانهي اجبار
شادمانه و شاكر.
از بيرون به درون آمدم:
از منظر
به نظّاره به ناظر.
نه به هياءت ِ گياهي نه به هياءت ِ پروانهيي نه به هياءت ِ
سنگي نه به هياءت ِ
بركهيي، ــ
من به هياءت ِ «ما» زاده شدم
به هياءت ِ پُرشكوه ِ انسان
تا در بهار ِ گياه به تماشاي رنگينكمان ِ پروانه بنشينم
غرور ِ كوه را دريابم و هيبت ِ دريا را بشنوم
تا شريطهي خود را بشناسم و جهان را به قدر ِ همت و فرصت ِ
خويش معنا دهم
كه كارستاني ازايندست
از توان ِ درخت و پرنده و صخره و آبشار
بيرون است.
انسان زاده شدن تجسّد ِ وظيفه بود:
توان ِ دوستداشتن و دوستداشتهشدن
توان ِ شنفتن
توان ِ ديدن و گفتن
توان ِ اندُهگين و شادمانشدن
توان ِ خنديدن به وسعت ِ دل، توان ِ گريستن از سُويداي جان
توان ِ گردن به غرور برافراشتن در ارتفاع ِ شُكوهناك ِ
فروتني
توان ِ جليل ِ به دوش بردن ِ بار ِ امانت
و توان ِ غمناك ِ تحمل ِ تنهايي
تنهايي
تنهايي
تنهايي عريان.
انسان
دشواري وظيفه است.
دستان ِ بستهام آزاد نبود تا هر چشمانداز را به جان دربركشم
هر نغمه و هر چشمه و هر پرنده
هر بَدر ِ كامل و هر پَگاه ِ ديگر
هر قلّه و هر درخت و هر انسان ِ ديگر را.
رخصت ِ زيستن را دستبسته دهانبسته گذشتم دست و دهان بسته
گذشتيم
و منظر ِ جهان را
تنها
از رخنهي تنگچشمي حصار ِ شرارت ديديم و
اكنون
آنك دَر ِ كوتاه ِ بيكوبه در برابر و
آنك اشارت ِ دربان ِ منتظر! ــ
دالان ِ تنگي را كه درنوشتهام
به وداع
فراپُشت مينگرم:
فرصت كوتاه بود و سفر جانكاه بود
اما يگانه بود و هيچ كم نداشت.
به جان منت پذيرم و حق گزارم!
( چنين
گفت بامداد ِ خسته )
شاملو